Nöbetçi Eczaneler
Demir, vücutta oksijeni taşıyan hemoglobinin üretiminde görev alıyor. Demir depolarının azalması, zaman içinde demir eksikliğine ve bazı kişilerde demir eksikliği anemisine yol açabiliyor.
Demir eksikliği durumunda görülebilen belirtiler arasında şunlar yer alıyor:
- Sürekli yorgunluk ve halsizlik
- Enerji düşüklüğü
- Baş dönmesi ve baş ağrısı
- Soluk cilt görünümü
- Saç dökülmesi
- Tırnaklarda kırılma veya şekil değişiklikleri
- Üşüme hissi
Bu belirtiler farklı sağlık sorunlarında da görülebiliyor. Bu nedenle yalnızca belirtilere bakarak demir eksikliği tanısı koymak mümkün değil.
Demir bakımından zengin besinler hangileri?
Demir ihtiyacını karşılamaya yardımcı olabilecek besinler hem hayvansal hem de bitkisel kaynaklardan elde edilebiliyor.
Hayvansal kaynaklar: Kırmızı et, karaciğer, balık, deniz ürünleri ve kümes hayvanları demir içeren besinler arasında bulunuyor. Hayvansal gıdalardaki demirin bir bölümü, bitkisel kaynaklardaki demire kıyasla vücut tarafından daha kolay emiliyor.
Bitkisel kaynaklar: Mercimek, nohut, kuru fasulye, bezelye, karabuğday, bazı kuruyemişler, tohumlar ve koyu yeşil yapraklı sebzeler de demir alımına katkı sağlıyor.
Ayrıca demirle zenginleştirilmiş bazı tahıl ürünleri ve kahvaltılık gevrekler de beslenmede alternatif oluşturabiliyor. Dengeli ve çeşitli bir beslenme düzeni, günlük demir ihtiyacının karşılanmasına yardımcı oluyor.
C vitamini demir emilimini artırabiliyor
Demir içeren besinlerin yanında ne tüketildiği de önem taşıyor. Özellikle bitkisel kaynaklarda bulunan demirin emilimi, C vitamini içeren gıdalarla birlikte tüketildiğinde artabiliyor.
Mercimek, nohut veya kuru fasulye gibi baklagillerin yanında biber, domates, brokoli ya da limonlu salata tercih etmek bu açıdan yararlı olabilir. Meyve ve sebzelerin farklı öğünlerde tüketilmesi de dengeli beslenmeye katkı sağlıyor.
Bu nedenle demir açısından zengin bir öğünü yalnızca tek bir besinle sınırlamak yerine, farklı besin gruplarıyla tamamlamak önem taşıyor.
Çay ve kahve tüketimine dikkat
Çay ve kahvede bulunan bazı bileşikler, özellikle bitkisel kaynaklardan alınan demirin emilimini azaltabiliyor. Bu nedenle demir yönünden zengin öğünlerle çay veya kahveyi aynı anda tüketmemek, demir emilimini desteklemek isteyen kişiler için yararlı olabilir.
Demir eksikliği tanısı konulan kişilerin beslenme düzenini sağlık uzmanının önerilerine göre şekillendirmesi önem taşıyor. Beslenme alışkanlıkları kadar eksikliğin nedeninin belirlenmesi de tedavi sürecinde rol oynuyor.
Demir takviyesi kullanmadan önce doktora danışın
Demir eksikliği yalnızca yetersiz beslenmeden kaynaklanmayabilir. Yoğun adet kanaması, sindirim sistemindeki kan kayıpları, emilim sorunları ve bazı sağlık durumları da demir depolarının azalmasına neden olabilir.
Kan sayımında hemoglobin düzeyinin normal olması, demir depolarının mutlaka yeterli olduğu anlamına gelmez. Gerekli görüldüğünde hekim değerlendirmesiyle ferritin ve diğer kan testleri istenebilir.
Demir takviyelerinin gereksiz veya yüksek dozda kullanılması zararlı olabileceğinden, bu ürünlerin doktor önerisi olmadan alınmaması gerekiyor. Uzun süren halsizlik, baş dönmesi veya belirgin yorgunluk yaşayan kişilerin sağlık kuruluşuna başvurarak değerlendirme yaptırması öneriliyor.