Günlük beslenmede önemli bir yere sahip olan şeker, özellikle hazır gıdalar ve içecekler nedeniyle fark edilenden daha yüksek miktarlarda tüketilebiliyor. Kahramanmaraş’ta da özellikle çay ve kahve yanında tüketilen tatlıların yanı sıra paketli ürünler ve şekerli içecekler, günlük şeker alımını artırabiliyor.

Uzmanlar ise rafine şeker tüketiminde ölçülü olunması ve karbonhidrat ihtiyacının daha çok lif açısından zengin, doğal kaynaklardan karşılanması gerektiğine dikkat çekiyor.

Fazla şeker vücutta neleri etkiliyor?

Uzman değerlendirmelerine göre aşırı şeker tüketiminin ilişkilendirildiği başlıca 12 risk şöyle sıralanıyor:

1. Hücresel yaşlanma

Yüksek miktarda şeker tüketiminin hücresel süreçleri ve kolajen yapısını olumsuz etkileyebileceği belirtiliyor. Bu durum cilt yaşlanmasının yanı sıra vücuttaki diğer dokuların da etkilenmesine katkıda bulunabiliyor.

2. İnsülin direnci ve tip 2 diyabet

Şekerli yiyecek ve içeceklerin sık tüketilmesi kan şekerinin hızlı yükselmesine neden olabilir. Uzun vadede bu durum insülin direnci ve tip 2 diyabet riskini artıran faktörlerden biri olabilir.

3. Kalp-damar hastalıkları

Aşırı şeker tüketimi; inflamasyon, tansiyon ve kan yağları üzerinde olumsuz etkiler oluşturabilir. Bu nedenle kalp-damar hastalıkları açısından da risk faktörleri arasında değerlendiriliyor.

4. Karaciğer yağlanması

Özellikle yüksek miktarda rafine şeker ve fruktoz tüketimi, karaciğerde yağ birikimiyle ilişkilendiriliyor. Şekerli içeceklerin fazla tüketilmesi bu açıdan özellikle dikkat edilmesi gereken alışkanlıklar arasında.

5. Obezite

Şekerli içecekler yüksek miktarda kalori içerebilir ancak katı gıdalar kadar tokluk sağlamayabilir. Bu durum toplam kalori alımının artmasına ve kilo kontrolünün zorlaşmasına katkıda bulunabilir.

6. Böbrek sağlığı

Uzun süre yüksek seyreden kan şekeri böbreklerde hasara yol açabilir. Özellikle diyabetin kontrol altında tutulmaması, ilerleyen dönemde ciddi böbrek sorunlarına zemin hazırlayabilir.

7. Kanser riskiyle ilişkisi

Şekerin tek başına doğrudan kansere neden olduğu söylenemez. Ancak aşırı kalori tüketimi ve obeziteyi teşvik etmesi nedeniyle bazı kanser türlerinin riskinde dolaylı bir artışla ilişkili olabilir.

8. Görme sorunları

Uzun süre kontrolsüz yüksek kan şekeri, gözün retina tabakasındaki damarları etkileyerek diyabete bağlı görme problemlerine neden olabilir.

9. Sinir hasarı

Uzun süre yüksek kan şekeri, sinirleri besleyen küçük damarları etkileyebilir. Bunun sonucunda ellerde ve ayaklarda uyuşma, karıncalanma, yanma veya ağrı gibi şikâyetler görülebilir.

10. Unutkanlık ve bilişsel sorunlar

Şeker metabolizmasındaki bozuklukların beyin sağlığı üzerinde de etkileri bulunabiliyor. Uzun vadeli metabolik sorunlar bilişsel gerileme ve bazı nörolojik hastalıklarla ilişkili süreçlere katkıda bulunabilir.

11. Bağışıklık sisteminin olumsuz etkilenmesi

Aşırı şeker tüketiminin bağırsak mikrobiyotasının dengesini bozabileceği ve bunun bağışıklık sisteminin işleyişini olumsuz etkileyebileceği belirtiliyor.

12. Enfeksiyonlara yatkınlık

Özellikle kan şekeri kontrolünün bozulduğu durumlarda idrar yolu ve genital bölge enfeksiyonlarına yatkınlık artabiliyor.

Gizli şekere dikkat!

Şeker yalnızca tatlılarda bulunmuyor. Paketli gıdaların içeriğinde farklı isimlerle şeker ve şeker türevleri yer alabiliyor.

Etiketlerde glikoz şurubu, mısır şurubu, fruktoz, dekstroz, maltoz, sakkaroz, maltodekstrin ve meyve suyu konsantresi gibi ifadelerin bulunması, ürünün ilave şeker içerebileceğine işaret edebiliyor.

Bu nedenle market alışverişlerinde yalnızca ürünün ön yüzündeki “şekersiz” veya “doğal” gibi ifadelere değil, besin değerleri ve içerik listesine de bakılması önem taşıyor.

Şeker tamamen bırakılmalı mı?

Uzman değerlendirmelerine göre burada önemli olan nokta, vücudun ihtiyaç duyduğu karbonhidratlarla rafine ve ilave şekeri birbirinden ayırmak.

Tam tahıllar, yulaf, bulgur, kuru baklagiller ve sebze-meyveler doğal karbonhidrat kaynakları arasında yer alıyor. Lif içeriği yüksek bu besinler, kan şekerinin daha dengeli seyretmesine yardımcı olabiliyor.

Dolayısıyla sağlıklı beslenmenin temel noktası tüm karbonhidratları hayatından çıkarmak değil, rafine şeker tüketimini azaltarak daha dengeli beslenmek.

Kahramanmaraş’ta tatlı tüketenler dikkat

Kahramanmaraş denildiğinde akla gelen önemli lezzetlerden biri de tatlı kültürü. Ancak tatlı tüketiminde porsiyon kontrolü, günlük toplam şeker alımı açısından önem taşıyor.

Özellikle şekerli içecekler, paketli atıştırmalıklar ve tatlıların aynı gün içerisinde sık tüketilmesi, farkında olmadan alınan toplam şeker miktarını artırabilir.

Uzmanlar, dengeli beslenme, düzenli fiziksel aktivite ve kişisel sağlık durumuna uygun beslenme planının önemine dikkat çekiyor. Diyabet, insülin direnci veya başka bir kronik hastalığı bulunan kişilerin ise beslenme değişikliklerini doktor veya diyetisyen önerisiyle yapması gerekiyor.