Kahramanmaraş merkezinde çarşı ekonomisinin güçlü kalabilmesi, sadece esnafın üretimiyle değil aynı zamanda ulaşım ve park düzeninin verimliliğiyle doğrudan bağlantılı. Özellikle ticari hareketliliğin yoğun olduğu Onikişubat ve Dulkadiroğlu çevresinde yapılan saha analizine göre şu eğilimler dikkat çekiyor:

1) Sabah Saatleri (08:00 – 10:30)

Trafik Durumu

Çarşı ana artellerinde araç yoğunluğu yüksek, yavaş ilerleyen trafik gözlemleniyor.
Özellikle ulaşım kavşakları ve okul çevresi güzergâhlarında trafik sıkışıklığı artıyor.

Yaya Akışı

Yaya trafiği özellikle fırınlar, marketler ve bankalar çevresinde yoğunlaşıyor.

Park Pozisyonu

Saat 08:30 – 10:00 arası doluluk %85’i buluyor.
Sebep: Çalışan araç sahiplerinin kısa süreli park tercihleri.

Yerel esnafın değerlendirmesi:

“Sabahları tüm cadde çevresi hızlıca doluyor. Trafik biraz sabitlenene kadar ilerlemek zorlaşıyor.”

2) Öğle Saatleri (12:00 – 14:30)

Trafik Durumu

Trafik akışı orta seviyede devam ediyor.
Kafeler, lokantalar ve alışveriş noktaları çevresinde kısa süreli dur-kalk yaşanıyor.

Yaya Akışı

Öğle molası ve alışveriş için çıkan çalışan nüfus yoğunluğu artıyor.
Özellikle Tarihi Çarşı, Atatürk Caddesi ve Ana Pazar çevresi yaya trafiğinde zirve yapıyor.

Park Kullanımı

Park alanlarındaki doluluk %90 civarında.
Sebep: Kafe ve alışveriş kullanıcılarının uzun süre araçlarını park etmesi.

Yerel sürücü yorumu:

“Buraya park ettikten sonra çarşıyı adım adım dolaşıyorlar. Park bulmak öğlen zorlaşıyor.”

3) Akşamüstü (16:30 – 19:00)

Trafik Durumu

Mesai çıkışı ile birlikte çarşı merkezinden geçen araç trafiği yükseliyor.
Kavşak bölgelerinde geçiş yoğunluğu artıyor.

Yaya Akışı

Öğrenciler, çalışanlar ve akşam yemeğine çıkan gruplar çarşıdaki yaya hareketliliğini artırıyor.

Park Yoğunluğu

Bu saat diliminde park doluluk oranı %95’e kadar çıkıyor.
Ana cadde park yerleri dolduğu için çevre sokaklara kayma yaşanıyor.

Esnaf değerlendirmesi:

“Akşam saatlerinde hem ticaret hem de sosyal yaşam aynı anda oluşuyor. Park ve trafik bunun en somut göstergesi.”

4) Haftasonu Yoğunluk Profili

Cumartesi ve Pazar günleri trafiğin temposu genel olarak yüksek seyrediyor.
Hafta sonu saat 10:00 – 13:00 arası en yoğun trafik ve park doluluk oranı gözlemleniyor.
Yaya akışı tüm cadde ve sokaklarda belirgin artış gösteriyor.

📍 Park doluluk oranı: %92+
📍 Trafik yığılması: Kafe ve alışveriş çevresinde sık sık dur-kalk

Çarşı İçi Sorun Alanları

Park Alanı Sınırlılığı: Özellikle akşam ve öğle saatlerinde yeterli park alanı bulunamıyor.
Yavaş Trafik Akışı: Ana arterlerde sinyalizasyonlardan kaynaklı yavaş ilerleme.
Yaya – Araç Etkileşimi: Yaya yoğunluğu yüksek bölgelerde araç geçişi zorlaşıyor.

Yerel Esnaf ve Vatandaş Görüşleri

🔸 Esnaf:

“Park sorunu ticaret yoğunluğunu zorluyor. Öğlen ve akşam saatlerinde trafik daha da yavaşlıyor.”

🔸 Sürücü/Yaya:

“Araç bırakıp çarşıda dolaşmak istiyoruz ama park bulmak zor olabiliyor. Bu konuda düzenleme bekliyoruz.”

🔸 Belediye Kaynağı:

“Çarşı içi trafik akışını rahatlatmak için alternatif yönlendirmeler ve yeni park alanları üzerinde çalışmalarımız sürüyor.”

Analizden Sonuç Notları

✔️ Park Yetersizliği çarşı ekonomisi için önemli bir zorluk unsuru.
✔️ Sabah ve akşam saatleri ticaretin en yoğun olduğu saatler olarak analize yansıyor.
✔️ Yaya trafiği, araç trafiğini doğrudan etkiliyor — özellikle tarihi çarşı bölgelerinde.
✔️ Hafta sonu ekonomik hareketliliğin en yoğun olduğu dönem.

Yatırımcı ve Esnaf İçin Tavsiyeler

Kısa süreli park ücretli sistem getirilebilir
Yaya öncelikli cadde düzenlemeleri yapılabilir
Akıllı trafik kontrol sistemleri devreye alınabilir
Çarşı içi servis alanları belirlenebilir