Muhtarlar Olmasaydı, Hizmet Vatandaşa Nasıl Ulaşırdı?

Türkiye’de kamu hizmetlerinin vatandaşa en yakın kapısı denildiğinde akla ilk gelen kurumlardan biri hiç şüphesiz muhtarlıktır. Devlet ile vatandaş arasında kurulan en güçlü köprülerden biri olan muhtarlar, özellikle kırsal mahallelerde ve köylerde adeta devletin gören gözü, işiten kulağıdır.
Zaman zaman muhtarlık kurumunun gerekliliği tartışılır. “Muhtarlık kaldırılsın” diyenler olur. Ancak bu görüşü savunanların büyük çoğunluğu, kırsal bölgelerde yaşayan insanların günlük hayatını yakından bilmiyor. Çünkü büyük şehir merkezlerinde birçok hizmete kolay ulaşılabilirken, kırsalda işler hiç de öyle değildir.
Anadolu insanı muhtarı sadece seçim zamanı hatırlamaz. Yol bozulduğunda, su kesildiğinde, elektrik arızalandığında, telefon çekmediğinde ya da bir kamu kurumuna ulaşılması gerektiğinde ilk çalınan kapı muhtarın kapısıdır.
Bu noktada aklıma yıllardır severek dinlediğimiz Burdur yöresinin meşhur türküsü “Kezban Yenge” geliyor. TRT repertuvarında “Şu Curamın Telinedir” adıyla yer alan bu türküde sık sık “Muhtar mı oldun Kezban Yenge?” sözleri tekrar edilir.
Türkünün hikâyesi de oldukça ilginçtir. Köyün kibirli ailelerinden birine mensup olan Kezban Yenge’nin kimseyi beğenmeyen tavrı, bir çalgıcı ustasının hiciv dolu dizeleriyle türküye dönüşür. O günlerde muhtar olmak, köyde söz sahibi olmak anlamına geliyordu. Bugün de muhtarlık aynı ağırlığını ve önemini büyük ölçüde koruyor.
Türkiye genelinde bugün yaklaşık 50 binin üzerinde muhtar görev yapıyor. Bunların önemli bir bölümü mahalle muhtarı, geri kalanı ise köy muhtarı olarak vatandaşın hizmetinde bulunuyor. Belki maaşları yüksek değil, yetkileri sınırlı olabilir. Ancak sorumlulukları oldukça ağır.
Bizler de her ne kadar Kahramanmaraş’ın büyükşehir sınırları içerisinde yaşıyor olsak da, Kılavuzlu Mahallesi gibi kırsal özelliklerini koruyan bölgelerde hayatın gerçekleri farklıdır.
Bizim bölgemizde hâlâ ulaşım sorunları yaşanıyor.
İçme suyu zaman zaman sıkıntı oluşturuyor.
Elektrik kesintileri vatandaşın günlük yaşamını etkiliyor.
İletişim altyapısında eksiklikler devam ediyor.
İşte bütün bu sorunlarda vatandaşın ilk başvurduğu kişi yine mahalle muhtarı oluyor. Çünkü muhtar sadece evrak veren kişi değildir. Aynı zamanda mahallesinin sözcüsü, takipçisi ve mücadele eden temsilcisidir.
Kılavuzlu Mahalle Muhtarı Ali Köse de mahallede yürütülen çalışmaları yakından takip eden isimlerden biri. Yol çalışmalarından altyapı yatırımlarına kadar birçok konuda kurumlarla sürekli iletişim halinde bulunuyor. Elbette her sorunu tek başına çözmesi mümkün değil. Ancak sorunların ilgili kurumlara taşınması ve takip edilmesinde önemli bir görev üstleniyor.
Bugün belediyeler, valilikler, kaymakamlıklar ve diğer kamu kurumları sahadaki birçok bilgiyi önce muhtarlardan alıyor. Çünkü muhtar mahallesini en iyi tanıyan kişidir. Hangi sokakta su patladı, hangi aile yardıma muhtaç, hangi yol bozuldu, hangi direk devrildi… Bunların tamamını en önce muhtar öğreniyor.
Muhtarlık makamı belki protokol sıralamasında en üstlerde yer almıyor olabilir. Ancak vatandaşın gönlündeki yeri her zaman ayrıdır.
Devletin vatandaşına uzanan ilk eli muhtarlıktır.
Bu nedenle muhtarlık kurumunun güçlendirilmesi, yetkilerinin artırılması ve daha etkin hale getirilmesi gerektiğine inanıyorum.
Çünkü muhtarlar olmasaydı, özellikle kırsal mahallelerde vatandaşın sesi kim olacaktı?
Hizmetin ilk durağı yine muhtarlardır.
Muhtarın kapısı çalınmadan birçok sorun ilgili makamlara ulaşamaz.
İşte bu yüzden diyorum ki;
Muhtarlık sadece bir makam değil, mahalle kültürünün, dayanışmanın ve devlet-vatandaş bağının en sağlam halkalarından biridir.