Kahramanmaraş’ın Afşin ilçesinde son yıllarda tarımsal üretimde yaşanan makas değişimi, en çok kadın istihdamında kendini gösterdi. Eskiden sadece hasat döneminde “yardımcı” olarak tarlaya giren kadınlar, 2026 yılı itibarıyla kendi işlerinin patronu oldu. Kurulan kadın kooperatifleri sayesinde Afşin’in yöresel ürünleri, kadınların zarif dokunuşuyla markalaşarak Türkiye’nin dört bir yanına gönderiliyor.

Lavantadan Tarhanaya: Markalaşan Emek

Afşinli kadınların kooperatifleşme süreci, özellikle tıbbi ve aromatik bitkilerle ivme kazandı. Lavanta hasadından elde edilen yağların işlenmesi, sabun ve kremlere dönüştürülmesi tamamen kadınların kontrolünde. Bunun yanı sıra Afşin’in tescilli tarhanası, ev yapımı erişteleri ve kurutulmuş meyveleri, kooperatif çatısı altında hijyenik ve modern paketlemelerle “Afşin Markası” haline getirildi.

Ekonomik Özgürlük ve Sosyal Dönüşüm

Kooperatifleşme sadece bir ekonomik hamle değil, aynı zamanda dev bir sosyal proje niteliği taşıyor. Kendi parasını kazanan Afşinli kadınlar, hem aile bütçesine katkı sağlıyor hem de ilçedeki sosyal yaşamda daha aktif rol alıyor. 2026 yılı verilerine göre, kooperatif bünyesinde üretim yapan kadın sayısı geçtiğimiz yıla oranla %45 artış gösterdi.

“BİZ ÜRETİNCE AFŞİN GÜZELLEŞİYOR”

Kooperatifin öncü isimlerinden Hatice Hanım ve üretime yeni katılan genç girişimci Zeynep ile üretim atölyesinde konuştuk.

Hatice Hanım, bu kooperatif fikri nasıl doğdu? Başta “yapamazsınız” diyen oldu mu?

Hatice Hanım: “Olmaz mı evladım? ‘Kadın kısmı tarlada ne anlar ticaretten’ diyen çok oldu. Ama biz el ele verdik. Afşin’in bereketini sadece biz biliyorduk, şimdi tüm Türkiye bilsin istedik. Bir araya gelince gördük ki; birimizin yapamadığını diğeri yapıyor. Şimdi tırlar dolusu ürün gönderiyoruz. Artık kimse bize ‘yapamazsınız’ demiyor, ‘nasıl yaptınız’ diye soruyorlar.”

Zeynep, üniversiteyi bitirip memleketine döndün ve kooperatife katıldın. Gençlerin bu işe bakışı nasıl?

Zeynep: “Ben gıda mühendisiyim. Şehirde bir fabrikada çalışmak yerine, kendi topraklarımın ürününü işlemeyi seçtim. Burada sadece tarhana yapmıyoruz; biz burada modern pazarlama tekniklerini, e-ticareti ve markalaşmayı uyguluyoruz. Genç kadınlar olarak Afşin’in geleneksel tadını modern teknolojiyle birleştiriyoruz. Gelecek toprakta ve biz kadınların elinde.”

Afşin Kadın Kooperatifleri Başarı Tablosu (2026):

Ürün Yelpazesi: 50’den fazla çeşit yöresel ve kozmetik ürün.
Dijital Satış: Üretilen ürünlerin %60’ı internet üzerinden satılıyor.
Eğitim: Kooperatif üyesi kadınların %80’i hijyen ve girişimcilik sertifikası aldı.

Analiz: Afşinli kadınlar, toprağın sadece ekilip biçilen bir yer değil, bir gelecek olduğunu kanıtladı. Kooperatifleşme hareketi büyüdükçe, Afşin’in yerel ekonomisi de sarsılmaz bir temele oturuyor.