JAMA Network Open dergisinde yayımlanan araştırmada, 35-69 yaş aralığındaki 8 bin 783 yetişkinin beslenme alışkanlıkları, beyin MR görüntüleri ve bilişsel test sonuçları değerlendirildi.
Bulgulara göre ultra işlenmiş gıdaları en fazla tüketen grupta, beyin damarlarıyla ilişkili hasar işaretlerinin görülme olasılığı en az tüketen gruba kıyasla daha yüksek çıktı. Araştırmada en yüksek tüketim grubunda bu olasılık yaklaşık yüzde 40 daha fazlaydı.
Beyin MR’larında Hangi Değişiklikler Görüldü?
Araştırmacılar, beyin görüntülerinde beyaz maddede sinyal değişiklikleri ile belirgin belirtiler ortaya çıkarmayabilen küçük beyin enfarktlarına ilişkin bulguları değerlendirdi. Bu değişiklikler, beyin damarlarının sağlığı açısından önem taşıyabiliyor.
Damar kaynaklı beyin hasarı işaretleri, bazı durumlarda ilerleyen yaşlarda inme ve bilişsel gerileme riskiyle ilişkili olabiliyor. Bununla birlikte araştırma, katılımcıların gelecekte bu hastalıkları geliştirip geliştirmediğini ortaya koymadı.
Hangi Gıdalar Ultra İşlenmiş Sayılıyor?
Ultra işlenmiş gıdalar, endüstriyel işlemlerden geçirilen ve çoğu zaman çeşitli katkı maddeleri içeren ürünleri kapsıyor. Paketli atıştırmalıklar, şekerli içecekler, bazı hazır kahvaltılık gevrekler, hazır erişteler ve tüketime hazır dondurulmuş yemekler bu grupta yer alabiliyor.
Bu ürünlerin birçoğu yüksek miktarda tuz, şeker veya doymuş yağ içerebiliyor. Ancak bir gıdanın yalnızca paketli olması, tek başına onun ultra işlenmiş olduğu anlamına gelmiyor; ürünün içeriği ve üretim yöntemi de önem taşıyor.
Araştırma Doğrudan Neden-Sonuç İlişkisi Göstermiyor
Araştırmacılar, yaş, sigara kullanımı, egzersiz, tansiyon ve diyabet gibi çeşitli etkenleri hesaba kattıktan sonra da bağlantının sürdüğünü belirledi. Buna karşın çalışma, belirli bir dönemde elde edilen verileri karşılaştıran kesitsel bir araştırma olduğu için ultra işlenmiş gıdaların doğrudan beyin hasarına neden olduğunu kanıtlamıyor.
Ayrıca bilişsel test sonuçlarında ultra işlenmiş gıda tüketimiyle anlamlı bir ilişki bulunmadı. Beslenme alışkanlıkları ile beyin görüntülerindeki değişiklikler arasındaki ilişkinin nasıl geliştiğini anlayabilmek için katılımcıları uzun yıllar boyunca izleyen yeni araştırmalara ihtiyaç duyuluyor.
Uzmanların genel beslenme önerileri doğrultusunda sebze, meyve, tam tahıl ve az işlenmiş gıdalara ağırlık vermek; tuz, şeker ve doymuş yağ oranı yüksek ürünleri ise sınırlamak, sağlıklı beslenmenin temel adımları arasında yer alıyor.