Emeklilerin artan yaşam maliyetleri karşısında desteklenmesine yönelik yeni formüller değerlendiriliyor. Hükümetin yürüttüğü çalışmalarda emeklilerin yalnızca maaş artışları değil, gelir durumları ve yaşadıkları bölgelerdeki temel ihtiyaçları da dikkate alınıyor.
Gündemdeki modelin iki aşamadan oluşması bekleniyor. İlk aşamada Ocak 2027 emekli zammına enflasyon farkının yanı sıra refah payı veya seyyanen artış eklenmesi seçenekleri değerlendiriliyor. İkinci aşamada ise özellikle düşük gelirli emeklilere ihtiyaçlarına göre nakit sosyal destek verilmesi üzerinde duruluyor.
Kira, yakıt ve ulaşım için nakit ödeme gündemde
Yeni model kapsamında düşük gelirli emeklilere kira, yakıt ve ulaşım giderleri için ek ödeme yapılması değerlendiriliyor.
Söz konusu yardımların bütün emeklilere eşit miktarda verilmesi yerine gelir ve ihtiyaç durumuna göre farklılaştırılması planlanıyor. Özellikle 65 yaş üstü, çalışmayan, dar gelirli ve en düşük emekli aylığını alan vatandaşların daha yüksek destekten yararlanması seçenekler arasında bulunuyor.
Desteklerin belirlenmesinde emeklinin mevcut aylığı, başka gelirinin bulunup bulunmadığı, çalışma durumu ve yaşadığı bölgedeki ekonomik koşulların dikkate alınması bekleniyor.
Emekli maaşlarına iki farklı zam formülü
Ocak 2027’de yapılacak emekli maaşı artışı için iki temel seçenek üzerinde duruluyor.
İlk seçenekte enflasyon farkına refah payı eklenmesi gündemde. Bu modelde prim gün sayısı, çalışma süresi ve mevcut emekli aylığı gibi kriterlere göre farklı oranlarda artış yapılması değerlendiriliyor.
İkinci seçenek ise seyyanen zam. Bu yöntemin uygulanması halinde tüm emeklilere aynı miktarda ek artış yapılması öngörülüyor. Ancak seyyanen zammın bütçeye getireceği maliyet, karar sürecindeki önemli başlıklardan biri olarak öne çıkıyor.
65 yaş üstü ve düşük gelirli emekliler öncelikli olabilir
Türkiye’de yaklaşık 18 milyon emekli bulunurken, 65 yaş üstü emekli sayısının 8 milyon civarında olduğu tahmin ediliyor. En düşük emekli aylığını alanların sayısı ise 5 milyon 17 bin olarak aktarılıyor.
Hazırlanan etki analizlerinde emeklilerin çalışan ve çalışmayan gruplara ayrılması, gelir düzeylerinin belirlenmesi ve bölgesel ihtiyaçlarının incelenmesi öne çıkıyor.
Buna göre özellikle çalışmayan, başka gelir kaynağı bulunmayan ve düşük emekli aylığı alan vatandaşlara yönelik tamamlayıcı desteklerin öne çıkması bekleniyor.
Emeklilere nakit destek ne zaman verilecek?
Gündemdeki sosyal yardım modelinin ne zaman uygulanacağı henüz netleşmedi. Nakit ödemelerin miktarı, başvuru koşulları ve hangi emeklilerin destekten yararlanacağı konusunda da kesinleşmiş bir takvim bulunmuyor.
Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi’nin (GEDAT) yalnızca emeklilere özel uygulanması yerine, emekliler için ayrı bir ek ödeme modelinin oluşturulması değerlendiriliyor.
Yeni düzenlemenin ayrıntılarının, yürütülen çalışmaların tamamlanması ve yapılacak resmî açıklamaların ardından netlik kazanması bekleniyor.